AB Gen evirmenler Yarmas kincisi Serhat Dademir le Syletik

AB Gen evirmenler Yarmas’nda Franszca dilinde ikinci olan Serhat Dademir stanbul niversitesi Franszca Mtercim Tercmanlk 4. Snf rencisi. Kendisine bu keyifli sylei iin teekkr ederiz.

 

1- eviri alanndaki akademik eitimi yeterli buluyor musunuz? Ya da daha iyi olmas iin gr ve nerileriniz nedir?

Franszca mtercim tercmanlk anabilim dal iin konuacak olursak, ders formatlarnn teoride ok iyi dnldn ama bazen uygulama da eksiklikler olduunu syleyebilirim. Birinci snfta alm olduumuz ve o dnemler renciler tarafndan eletirilen baz derslerin sonraki yllarda bizlere neler kattn grebiliyoruz. Bu dersler sayesinde henz eviri ilemine balamadan nce metinlerin nasl analiz edilmesi ve nasl zmlenmesi gerektiini ve aratrma yntemlerimizin neler olmas gerektiini reniyoruz ki bu da eviri ileminde belki de  en nemli nokta. Takip eden yllarda bata Avrupa birlii metinleri olmak zere iktisat, hukuk, siyaset gibi alanlarda da eviriler yapm olmamz eviri yetkinliimiz asndan bizlere ok ey katt.. te yandan, blmn daha ok yazl eviriye arlk vermesi ve szl eviride yeteri kadar pratik yapmam olmamz bir eksiklik olarak sylenebilir. eviri laboratuarlarmzda simultane eviriler iin de pratik yapmamz salayacak kabinler olmasna ramen hibir renci bu kabinlere bir kez bile girmedi. Belki de bunun nedenlerinden birisi de rencilerin bunu yapabilecek dzeyde iki dile de hakim olmamas gsterilebilir, ama hocalarmzn da rencileri iin, ders format dndaki abalarn da eklemek zorundaym. Bunlarn dnda tm rencilerin iki dili de iyi bildii dnlerek hazrlk snfnn olmamas, rencileri seviye ynnden birbirinden ayrrken baz gramer eksiklikleri de  giderilememi oluyor. Bu nedenle bir yllk hazrlk snfnn rencilerin yararna olacan dnyorum, ve hazrlk snfnn da katksyla gerekten eviri bilim blm rencileri daha donanml ve   iyi yetimi birer evirmen olarak mezun olabilirler.

 

2- eviride uzmanlk alan nemli midir yoksa bir evirmen her alanda m uzman olmaldr?

Her evirmen birok  alanda bilgi sahibi olmak ve eviriler yapmak ister, nk temelde eviri ii mkemmel bir arka plan bilgisi, genel kltr birikimi ve donanml olmay gerektiriyor, bu nedenle nc ve son snfta her dnem farkl alanlarda ( iktisat, hukuk, siyaset ) uzmanlk alan setim, bu dersler bu alanlarda hem bilgi hem de eviri derslerini kapsyor. Bunun dnda bir gazete ve televizyonun d haber servisi iin eviriler yapyorum, ama ne var ki, tm alanlarda gerek anlamda bir uzman olmak gerekten ok sk bir alma ve uzun bir sre gerektirir bu nedenle tek bir alana younlamak ve o alanda gerekten yetkin bir evirmen olmak gerektiini dnyorum her ne kadar zaman, zaman tm alanlarda eviri yapmay tekrar deneyecek olsam da.

 

3- eviride birebir eviri mi yoksa yorumlu eviriyi mi tercih edersiniz?

Haber metni evirilerinde, siyaset, iktisat gibi alanlarda balamdan ok kopmadan evirilerime yorum katmay tercih ediyorum ve bunun evirinin zenginlii asndan da nemli olduunu dnyorum, ama zel alan evirileri ve belli alan terminolojileri gerektiren AB metinleri, hukuk, tp gibi alanlarda anlam karmaasna yol amamas iin  terimin tam karln vermek iin birebir eviri yapmak gerekiyor, nk bazen yaplan yanl balk seimleri bile ayn olmasna ramen okuyucular tarafndan farkl alanlarda yazlm gibi alglanabiliyor.

 

4- Bu baarnzn ne kadar yetenek ne kadar eitim? evirmenin kendini gelitirmesi iin neler yapmas gerekir?

Baz alanlar iin sylenmi klasik bir sz vardr, doutan yetenekli diye. Ben doutan yetenek diye bir ey olmadn dnyorum. nk yetenek sre iinde dzenli ve programl bir almayla ortaya kan bir ey ve tm alanlar iin geerli. eviri ii de bir gnl ii ve severek yapmak gerekiyor, bunun n koulu da sklmadan almaktr. Okuma alkanl ediminin iyi bir evirmen olmaya katks tartmasz en n srada gelir, bu sayede evirmenin dnya gr snrlar geniler ve evirilerine yorum katma yetenei geliir diye dnyorum. Blm hocalarmzla yakn diyalog halinde olmam, evirilerimizi, birlikte gzden geirmemiz, ders dnda da eviri konusunda bilgi alveriinde bulunmamz eviri iini bana sevdirdi diyebilirim. evirmen adaylar, verilen her eviriyi ilgi alan dnda,  yada ok zor bile olsa mutlaka evirmeyi denemeli ve srekli dil alanyla ilgili almalar yapmas ok nemli. Ben yazl eviri yaparken ayn zamanda farkl alanlarda yayn yapan Franszca radyo dinliyorum ve bylece spor, siyaset, hukuk, iktisat hatta magazin alanndaki farkl dil kullanmlarn daha yakndan tanma frsat bulmu oluyorsunuz. Bazen gndelik konumay daha iyi analiz etmek iin pembe dizi bile izlediim olmutur.

 

5- Bu dln mesleinize katksnn ne olacan dnyorsunuz?

Her eyden nce dereceye girmi olmam 4 yllk eitimim srasnda hem kendi abalarmn hem de hocalarmn emeinin  mezuniyet dnda somut bir kant olmas asndan ok nemsiyorum. Bu baaryla kendi adma bize emek vermi hocalarmza olan  borcumu dediimi dnyorum. Elbette son snf renci olarak gelecekle ilgili planlar yaparken dereceye giren dier arkadalarm gibi ben de i anlamnda bir getirisi olmasn umuyorum, AB bakanl eviri egdm bakanl gibi kurumlarda almak isterim ama yle olmasa da dier alanlardaki i bavurularnda nemli bir referans olabileceini dnyorum.

 

6- eviri sektr hakknda ne dnyorsunuz?

Daha nce birka kez eitli eviri brolar iin yazl eviriler ve baz turizm firmalar  iin szl eviriler yaptm. in ilgin yan yazl eviriler daha fazla zaman ve emek gerektirirken, szl evirilerin getirisi daha fazla oluyor. Tabii ki bu blmden yeni mezun olmu tm evirmenler byk bir hevesle eviri brolarnn kapsn andryor, bu da hem tecrbesiz olmalar hem de bir yerden balamalar asndan dk teklifleri kabul etmelerine ve belki de piyasadaki fiyatlarn drlmesine neden oluyor. Bu nedenle bu meslein tm gerekliliklerini yerine getiren evirmen adaylarnn yaptklar ileri hafife almamalar ve dk fiyat tekliflerini kabul etmemeleri gerekiyor bu hem evirmenlik meslei asndan hem de dier evirmen meslektalarmz da dnmek zorunda olduumuzdan nemli bir konu, dahas belki uzman bir evirmene danmadan, koullarn nasl olmas gerektiini bilmeden belki de i bavurusu yapmamak gerekiyor, sonuta bizim kabul edeceimiz bir fiyat belki de baka evirmen arkadalarmzn iinden olmasna neden olacak. Bu nedenle ben mezun oldukta sonraki planlarm yaparken srekli olarak hocalarmla bu konular konuuyorum ve imdilik yalnzca okulumdaki baz hocalarmn eviri brolar iin eviri yapyorum.

 

7- eviri yaparken nelere dikkat ediyorsunuz?

ncelikle metnin trnn ne olduu ve buna bal olarak da aratrma yntemlerimi, kullanacam szlk ve trlerini okuyacam paralel metinleri belirlerim. rnein bir haber metni evireceksem diller aras bir eviri olacaksa hangi erek okuyucu iin evireceim, yerel ya da dnya gndeminden bir haber ise o haberle ilgili dier dillerde ki evirisine bakarm, eer zel alan evirisi ise terminolojilerin evirisinin doru olup olmadn farkl kaynaklardan teyit ederim. Bir makale evirisi ise makalenin yazarn hakknda bilgi edinirim, konuyla ilgili baka makaleleri var m, bu makaleye olumlu ya da olumsuz eletiriler var m, bunlar aratrrm, eer evirisini yapacam metin ok kltrel eler barndryorsa, rnein bir kyl azyla yazlmsa elerin erek kltrde tam olarak karl olup, olmadn o blgenin de yerel bir aza sahip olup, olmadn aratrrm. evirisini yapacam metin bir tiyatro metni ise yaplan esprilerin, diyaloglarn erek kltrde ayn alcya hitap etmesi iin nasl bir alma yapmam gerektiini belirlemeye alrm.

 

8-Yarma srecinde neler hissettiniz/yaadnz? Nasl bir deneyimdi?

Yarmann smestr tatilinde yaplyor olmas sanrm tm adaylar iin byk bir anst. nk almak iin yeterince vaktimiz olacakt. Ama dorusunu sylemek gerekirse dier fakltelerin bu ii daha fazla ciddiye aldn ve gerekten bunun prestijli bir yarma olduunun bilincinde olarak hareket ettiklerini grdk, nk son dakikaya kadar renciler hocalaryla temas halindeydi. Bizler ise otele gittiimizde yaplan organizasyonu grdmzde bunun bilincine vardk. Snava bireysel olarak hazrlanmtk, zaten ikinci snfta AB metinleri eviri dersi aldmz iin bu tr metinlere ok yabanc deildik. Snavdan birka gn nce daha nce evirisi yaplm metinleri ve kendi evirilerimi karlatrarak kmas muhtemel terminolojileri ve AB metinleri iin ok nemli dier terminolojileri belirlemeye altm. Snavda sreyi dikkatli kullanmaya altm, ok emin olduum kelimeleri bile farkl kullanmlar olabileceini dnerek szlkten kontrol ettim. Olduka iyi gemiti, dereceye girebileceimi tahmin etmitim, 3 sayfalk bir metindi, 2 paragrafta biraz zorlanmtm, ama gayet keyifli bir yarma oldu.

 

9-Gen bir evirmen olarak akranlarnza ne tavsiye edersiniz?

Her birimizin birer evirmen aday olarak girdiimiz bu blmlerden en donanml biimde mezun olmann koullarn yaratmamz gerekiyor. Bunun iin temelde verilen her devi titizlikle yapmak, ders dnda da o dersle ilgili ok fazla pratik yapmak gerekiyor. Hocalarla yakn diyalog halinde olup onlarn bilgi ve deneyimlerinden yararlanmalarn neriyorum. rencinin koullarn zorlamas, kiisel abas da ok nemli. Bir dersten bir yl iinde orta bir puanla gemek yerine bir sonraki yla brakp o dersi daha iyi kavramak bunun iin iyi bir rnek saylabilir, ben de bu yl bir ders brakp dier senenin baz derslerini yeniden almaya karar verebilirim mesela, bazen bu derslerin nemini sonraki yllarda anlyorsunuz.

 

Bir cevap yazın