Trkiye?de eviri Eitimi Nedir? Nasl Olmaldr?

Trkiye?de eviri Eitimi Nedir? Nasl Olmaldr?

eviri eitimi veren blmlerde okuyan rencilerden, kendilerine sunulan programlar dhilinde, renimleri sonunda ok ynl eviri edinci gelitirmeleri beklenmektedir. Bu dorultuda, eviri blmleri mfredatlar eviri edincini; dil edinci ve kltr edincini gelitirmeyi amalayan dersleri iermektedir (Eruz, 2008). Mfredatta yer alan kuramsal dersler, ders etkinlii iinde ve ders dnda yaplan uygulamal almalarla desteklenmektedir. rencilerden, renim sreleri dhilinde alanlarnda staj uygulamalar ile ilerideki alacaklar mesleklerine ynelik bir deneyim kazanmalar beklenmektedir. Eitimin sonunda da rencilerin ilevsel eviri kararlar alan, kendi snrlarnn ayrmna varm, ufkunu eviri balamnda srekli gelitiren, kltrlere mesafeli yaklaabilen, sorgulama yetisi kazanm, gncel olaylar izleyen ve olaylarn arka plan saydamlatrabilen iletiim uzmanlar olmalar hedeflenmektedir. Wolfram Wills?e (1977) gre evirmenin ?aktarabilme yetisi? Chomsky?nin kastettii ?dilin sz ve anlam birimlerini kullanabilme becerisi?nden ayrdr. Aktarabilme yetisi; iki dilli karlkl ilikileri, edeerlilikleri, dinamik etkileimleri tanmaya dayanan bir yetenektir. Bu yetenek, dilii ve dild olmak zere ikiye ayrlr. Dilii yetenek, kaynak metnin anlalmas ile eviri metnin yeniden retilmesi edinimidir. Dild yetenek ise, evirmenin iki dilin kltr, toplum tarih gibi deerlerle tankldr (Kayayerli, l994:208).

eviribilimin aratrma alanlarndan biri olan ve eviriden ska yararlanan filoloji ve yabanc dil eitimindeki uygulamalardan daha kapsaml biimde ele alnmas gereken eviri eitimi; eviri eletirisi, eviri tarihi ve eviri kuramlarna oranla daha ok uygulamaya ynelik bir nitelie sahiptir. eviri eitimini kuramsal bir dzlemde irdelemek ve bir yntem oluturabilmek iin, eviribilimin dier aratrma alanlarndan yararlanmas kanlmazdr. Bu ayn zamanda eviri eitiminde bilimsel bir yaklamn gelitirilmesi iin de gereklidir. Ancak yirminci yzyln ikinci yarsnda, bilimsel anlamda kendi snrlarn belirlemeye alan eviribilim ierisinde eviri eitiminin yeri ve ilevi hl belirsizliini korumaktadr. Bunun balca nedeni, uzun bir sre eviri edincinin bata yabanc dil olmak zere, filoloji eitiminde evirinin dilsel aktarma odaklanan bir ara konumuna indirgenmesi gsterilebilir (Ycel, 2007).

Katharina Reiss?n (1976) belirttii gibi ?evirmen; gelen iletiyi, zgn kiilik yaps, yaratclk bakmndan, grleri ile bir ileticidir. Ancak almlayan, yorumlayan, iletileri durumu lsnde alglayan ve yazan bir bireydir.? (Reiss, l976. levsel eviri kararlarn almas beklenen bu bireyleri yetitirmeyi amalayan eviri eitimi programlarnda, rencilere eviri edincini kazandrmaya ynelik, bu edincin salt dilsel yeterlilik anlamnda ele alnd grlmektedir. Bu balamda, yabanc dili olan bir insann eviri eitimine gerek duymadan eviri yapabilecei sav gnmzde de varln srdren egemen bir anlay yanstmaktadr. Oysa uzmanlamaya doru bir eilim gsteren eviri eitiminde uygulanan programlara ve bu konuda yaplan almalara bakldnda, evirinin hi de o kadar basit, baka bir syleyile, genel geer yaklamlarla aklanabilecek bir olgu olmad grlmektedir. evirilerde ilevsellie ve etkililie bal olarak niteliin n plana kmas ve eviri eitiminde uzmanlamaya doru bir gelimenin grlmesi, bunun en belirgin gstergesidir. Artk eviri eitiminde her trl metnin evirisini yapmak yerine, baz alan ve metin trlerine odaklanarak belli yntemlerin gelitirilmesine arlk verilmektedir. Bu adan bakldnda, eviri eitiminin gnmz dnyasnn gereksinimlerine ve koullarna uygun olarak kendini sorgulamas ve yeniden yaplandrmas zorunlu olmutur. Nitekim tm dnyada olduu gibi, lkemizde de eviri eitimi veren blmlerin says hzla artmaktadr.

Trkiye?de drt yllk eitim veren niversite says Kuzey Kbrs Trk Cumhuriyeti ve vakf niversiteleri dhil 182?ye ulamtr. Bu niversitelerde eviri eitimi veren blmleri incelediimizde, tek dilli ve ift dilli eitim veren ok farkl programlar grlmektedir.  Gelinen son noktada lkemizde 31 devlet ve vakf niversitelerinde toplam 49 farkl programda eviri eitimi sunulmaktadr. Yukarda belirtilen bu programlarn ou ngilizce, Almanca, Franszca, Rusa, Arapa, Bulgarca, ince, Farsa dillerinde tek dilli uygulanld gibi, Dokuz Eyll niversitesi?nde Almanca-ngilizce, Bilkent niversitesi?nde, Kafkas niversitesi?nde ve Cumhuriyet niversitesi?nde ise ngilizce-Franszca ift dilli olarak da yrtlmektedir. Tek dilli ve ift dilli eviri eitimi veren programlarn renci kontenjanlar programlara ve niversitelere gre 15 ile 80 arasnda deiiklik gstermekte, toplamda ise 2014?2015 Eitim ve retim ylnda 2140 renci eviri eitimi programlarna yerletirilmitir. Bu say hi de azmsanacak bir say olmamakta ve artk genel olarak ?Trkiye?de niversitede eviri eitimi nedir ve nasl olmaldr?? sorusunun yantn aramak yeterli olmamaktadr. Ayn ekilde;  renciye, bilgiye ulama yollarnn en iyi nasl gsterilmesi gerektii, edindii bilgiyi ilevselletirmesinin retilmesi ve de neyi neden yaptnn bilincine varmas gerekmektedir. Ayrca rencilerin evirmen olarak verdii kararlarn arkasnda durabilecei gvenini kazanmas ve dolaysyla rencilerin eviri edinci gelitirmesinde, retim elemanlarnn etkili bir ekilde klavuz rol oynamalarnda uygulanabilecek yntemlerin tartlmas ve sonuca balanmas gereklidir. Bu da ancak, alanda yaplan akademik almalarn oalmasyla mmkndr, diye dnyorum. Bu erevede eviribilim alannda alan akademisyen ve rencilere byk grevler dmektedir. Alanda yaplan bilimsel toplant, kurultay, sempozyum, konferans gibi organizasyonlarn says arttrlarak bilgi alveriinin daha ilevsel ak salanmaldr.

Kaynaklar

  • Eruz, Sakine (2008) Akademik eviri Eitimi. eviri Amal Metin zmlemesi. stanbul: Multilingual Yaynlar.
  • Karayerli, Mjdat (1994) eviri Eletirileri ve eviride Edeerlik, IV.Ulusal eviri Semineri zel Says, Cilt VIII, Say l, Uluda
  • Reiss, Katharina (1976) Texttyp und bersetzungsmethode,Heidelberg, J.G. Verlag,
  • Wills, Wolfram (1977) bersetzungswissenschaft.Probleme und Methoden, Stuttgart.
  • Ycel, Faruk (2007) Tarihsel ve Kuramsal Adan eviri Eitimi. Ankara: Dost Kitabevi Yaynlar.

Yazar Hakknda

r. Gr. Aykut Haldan

1979 ylnda Antalya?da domu, Dokuz Eyll niversitesi?nde Almanca Mtercim Tercmanlk blmnde yksek lisans yapmtr. eitli niversitelerde bilimsel almalarda bulunmu olup stanbul niversitesi eviribilim blmnde doktora programna halen devam etmektedir.

http://www.cevirikitabi.com/cevirmenler-ne-isler-ceviriyor/turkiyede-ceviri-egitimi-nedir-nasil-olmalidir/

eviri Kitab

Blm: eviri Eitimi zerine Deerlendirmeler

Bir cevap yazın