“Durun, evirmem Gerekiyor!”

Sakarya niversitesi nl evirmen Eser Tzm’le syleti!


Birok evirmen adaynn hayallerini ssleyen szl eviri alan hakknda merak edilen her eyi, evirmenlik mesleinin gnmzdeki durumunu, meslei icra edebilmek adna sahip olmamz gereken zellikleri Eser Tzm, objektif ve samimi grleriyle bizlerle paylat. Kendisine gzel sohbeti iin bir kez daha teekkr ediyoruz.

21 Kasm 1979 stanbul doumlu olan Eser Tzm ulusal ve uluslar aras platformlarda serbest konferans tercmanl yapmaktadr. Amsterdam niversitesi Sosyal ve Davran Bilimleri Fakltesi letiim Bilimlerinden mezun olduktan sonra yksek lisans eitimini Amsterdam niversitesi’nde tamamlayan Eser Tzm, ana dili olan Trke dnda Almanca, Felemenke, Franszca, ngilizce, spanyolca, talyanca, Latince ve Portekizce dillerinde eviri yapmaktadr. Kendisi dokuz dilde ulusal ve uluslararas platformlarda, zirvelerde, basn toplantlarnda, konferanslarda tercmanlk yapmay srdrmektedir. Ayn zamanda futbol tercmanl da yapan Tzm, uzun bir sredir Beyaz Show programnda da yapt evirileriyle bilinmektedir.


Szl tercmeye ilk olarak nasl baladnz? Bize bu sreten biraz bahseder misiniz?

24 yandaydm ve Hollanda’da yayordum. Bir gn ngiltere’den bana bir telefon geldi. talyancay ok yeni renmitim. ok hakim deildim ve bana Milan takmnn Hollanda’ya gelecei, ampiyonlar ligi manda PSV takmyla kar karya gelecei sylendi. Telefonun dier ucundaki kii ngiltere’den bir eviri irketindendi. Bana bu eviriyi talyanca ve Hollandaca dilleri arasnda gerekletirebilip gerekletiremeyeceimi sordu. Bu teklif karsnda tabii ki ok endielendim. nk talyancay yeni renmiim, eviri yapmamm ve futbol hakknda hibir bilgim yok. Hayr demek istedim ama azmdan evet cevab kt. Ve gn sonra kendimi PSV stadnn nnde buldum. Byk bir heyecanla stattan ieri girdim. Beni basn odasna aldlar. Daha sonra stattaki yerimi aldm. Yaklak yetmi kiilik byk bir gazeteci ordusu geldi. Almanya’dan, Belika’dan, Hollanda’dan ve tabii ki talya’dan gelen gazetecilerdi. Orada kendimi arenann nnde aslanlarn nne atlm gibi hissettim. Tabii yapacak bir ey yoktu. Basn toplants balad. Gazeteciler ok hzl ve deneyimli bir ekilde sorular soruyorlard ve cevaplarn istiyorlard. Ben syleneni alglamaya alrken yanmdaki teknik direktr -Carlo Ancelotti u an da Real Madrid takmn altran en baarl teknik direktrlerdendir- cevab vermeye balad. ndeki kadn entegre bir ekilde sorusunu sordu ve cevabn almaya balad. Baktm benim kontrolmden kyor, ”Durun, bu ekilde olmaz benim nce evirmem gerekiyor.” dedim. Orada bir inisiyatif aldm ve etkili oldu. Basn toplants o anda durdu, ben ilk soruyu evirdim, cevab verilince dier sorular da evirdim. Bylelikle talyanlar da ne olup bittiini anlam oldular. Sra geldi talyan teknik direktr Carlo Ancelotti’ye. talyanca sorular balad. talyanlar ok hzl konuuyor, siz de grmsnzdr, o anda da farkl aksanlarda talyanca konuuyorlard. Ben bir ekilde anlamaya alglamaya alarak eviri yaptm. Tabii ok heyecanlanmtm. Meslekle bu ekilde tantm. Bu ekilde meslei sevmi oldum. Ondan sonra kariyerimde gzel bir ekilde ilerlemeye baladm.

Szl eviriyle tantnz ilk basn toplantsndan nce ufak da olsa eviri faaliyetleriniz var myd?

Bu benim ilk deneyimimdi. eviride n hazrlk art tabii ki. Futbol terminolojisini ve her iki takmdaki btn takm oyuncularnn isimlerini ezberledim. Son zamanlarda kim gelmi, kim sakatlanm gibi bilgileri edindim. eviri tamamen kendiliinden geliti.

lk deneyiminize biraz zirveden balamsnz.

Evet, biraz yle olmutu.

Peki sizi nasl buldular?

O dnemde ben Amsterdam’da yerel televizyonda grev yapyordum. Oradaki platformdan benimle bir ekilde iletiim kurdular. Aslnda tamamen anst. Hayattaki frsatlar deerlendirmek diye bir ey var. Karmza kan bu frsatlardan korkabilir, geri evirebiliriz ama bir de ne olursa olsun ben bu ii deneyeceim demek var. Ben de ilk bata istemeyerek gittim ama bu sayede hayatmda ok farkl kaplar ald diyebilirim.

spanyol dilini renmek isteyenler iin neler sylemek istersiniz?

Bana “kinci dil olarak hangi dili renmeliyim?” gibi ok fazla mail geliyor. Ben de ikinci bir dil olarak spanyolcay neriyorum. Dnya apnda en ok konuulan dillerden ve stelik ok zor bir dil deil. Gramerini renmek kolaydr. Tabii herkesin alma teknii farkl olabilir. Ama ben ksaca kendi tekniimi paylaaym: Gramer ve kelime hazinesini gelitirmek bana gre paralel ilerlemeli. Dile tamamen hakim olmak istiyorsanz mutlaka gramerine hakim olmalsnz. Yani bu omurgasdr dilin. Fiil ekimleri, zneler tam olduktan sonra kelime renmek o kadar da zor deildir. Sonra yaln cmlelerle kelimelik, drt kelimelik ok basit cmlelerle yeni renilen kelimeler dahil ediliyor. Birok insan kelime renmenin yabanc dil renmek olduunu sanyor ama gramer de ayn derecede arttr.

Bu kadar dil arasnda kendinize daha yakn bulduunuz dil hangisi?

Hollanda’da olduum dnemler tabii ki Felemenke’ydi. u anda Hollandaca ve Trke arasnda gidip geliyorum diyebilirim. kisinin de iinde yayorum.

Ayn anda iki dil birden renilebilir mi? Bunu neriyor musunuz?

Tabii ki iki dili ayn anda renen var. Tercih meselesidir. nermiyor deilim ama bir dile hakim olmak gerekten uzun bir zaman zarfdr. Ciddi bir emek ve alma istiyor. Zihni ok fazla yormamak lazm diye dnyorum. Benim tavsiyem tek tek ilerlemektir.

Dokuz dili ayn anda biliyorsunuz ve bu dilleri pratikte nasl aktif tutuyorsunuz?

Aslnda aktif tutmak iin uyguladm yntem yok. Zamanla zihnime yerleti. lk zamanlar birbirine kartryordum. rnein talyanca konuurken spanyolca kelimeler kullanyordum. Ama beyin inanlmaz bir mekanizma. Zamanla yerleiyor.

En ok hangi dilde eviri teklifi alyorsunuz?

Trkiye artlarnda tabii ki ngilizce. u an Trkiye’nin mevcut durumuna baktmzda ticari ilikiler gelimeye balad. Yabanc lkelerle ekonomik anlamda ilerleme var. Almanya’da, Belika’da, Hollanda’da nfus ok yal. Trkiye ise inanlmaz bir gen nfus potansiyeline sahip. Dolaysyla gnmzde birok lke Trkiye ile ticaret yapmak istiyor. ngilizce en ok konuulan dil fakat yeni dil dnenler iin ince ve Japonca ok nemli. Salk alannda ise Arapa.

Dil rencileri olarak dinleme, okuma, yazma ve gramerde oumuzun bir sorunu yok fakat konuamyoruz. Yurt dna kma frsat olmayan arkadalarmz da var. Trkiye’de konuma yeteneini nasl gelitirebiliriz?

En nemlisi zaten bu. rendiiniz bilgileri kullanmadktan sonra bir ie yaramaz. Aslnda ok az insan yurt dna kp pratik yapma imkanna sahip oluyor. Bu yzden ben teknolojiyi ok etkin kullanmanz tavsiye ediyorum. Ben de zamannda dijital ortamda yabanc arkadalar edinmitim. Bunun ok faydasn grdm. Bunun dnda Trkiye’yi ziyaret eden ok fazla yabanc turist var. Biraz da frsatlar yakalamak gerekiyor.

Bir dilde soru sorulduu zaman cevaplarmz yanl olursa diye endieleniyoruz. Konumay deniyoruz ama bu zor oluyor. Bu konuda ne dnyorsunuz?

Ama yabanc dil renmek hata yapmaktan geiyor. Hi kimse yabanc dili doutan mkemmel ekilde renmiyor ki. Ben de birok yabanc dil ortamnda bulundum. Portekizce renmek gerekiyordu. Futbol tercman olarak ok fazla Brezilya oyuncular vard. Portekizce bir ihtiyat. Brezilya’da bir ailenin yannda kaldm ve onlarla ilk masaya oturduumda Portekizce sorular yneltmeye baladlar. Aslnda sylediklerini anlamakta ok zorlanmtm. Dile hakim deildim. Anahtar kelimelerle kendimi ifade etmeye altm ama ekindim kendimi ocuk gibi hissetmitim. Karmdaki Trkiye ve ekonomisi ile ilgili ok nemli sorular yneltiyor. Cevabn biliyorum ama cevap veremiyorum. Bunlar benim de yaadm skntlard. Bu sreten gemeniz art. Eer bir yabanc dili gerekten renmek istiyorsanz korkularnz bir yana brakn. Hata yapmanz yabanclarn houna bile gidiyor. Size kar sempati uyandryor.

Almanca hakknda ne dnyorsunuz? eviri sektrndeki konumu nedir?

Almanca da tabii ki ngilizce’den sonra en nemli dil. Ben eski Almanya bakan Gerhard Schder’e eviri yaptm hatta mihmandarln yaptm. gn boyunca elik ettim. Yurt dnda bir dnya lideriyle almak gzeldi. Almanya’nn ekonomisine baktmzda lke olarak dnya lideri. Dolaysyla Trkiye’deki gelimelere baktmzda, Almanya ile ilikilerimiz asndan Almancay avantajl olarak gryorum.

eviri sektrnde hangi alandan keyif alyorsunuz?

dl trenleri ok zevkli geiyor. Spor ve futbol alannda almak da keyifli geliyor. Ma ncesi anonslar, basn toplantsndan nceki heyecan, ”Yapabilecek miyim?” gibi keyifli hislerdir. Mesleimi ok seviyorum. evirmenlik ok geni bir yelpazede imkan veren bir alan.

Peki bilemediiniz durumlarda ne yapyorsunuz?

Mmkn olduu kadar kendimizi eviri ncesinde hazrlayabiliriz. Genellikle Trkiye’de eviriyle ilgili nceden bilgi verilmiyor. Bunu yapan kurumsal irketler var ama ounlukla son dakikada devreye girip eviriyi gerekletirmemiz gerekiyor. evirmen olarak geni bir genel kltr hayatnz kolaylatryor. Gndemi takip etmek nemli. eviri faaliyetinden nce konuyla ilgili bilgi toplamak, terminoloji karmak ve ezberlemek nemli. Ben ev devi yapar gibi her eviri ncesi mutlaka bu almalar yapyorum. Keyifle yapyorum nk aslnda kendime yatrm yapm oluyorum. Bu meslein en gzel yn, insann srekli kendini gelitiriyor olmas. Hibir zaman durmuyorsunuz, hep yeni bilgiler ekleniyor size. Yazl eviride bilmediim bir kelime karsa balama bakyorum. Etrafndaki kelimelerden hangi anlama gelebileceini karmaya alyorum. Eer ardl eviri yaparken byle bir durum olursa ”Neyi kastettiniz?” gibi sorular soruyorum. nisiyatif almak ok nemli. Emin deilseniz sorun. Bu o kadar nemli ki. Siz, kiiler aras, irketler aras, lkeler aras, kltrler aras kprler oluturuyorsunuz. Rahatlkla sorabilir, inisiyatif alabilirsiniz. Ben bu ekilde ilerliyorum diyebilirim.

lkemizdeki dil eitimi konusunda ne dnyorsunuz? Eitim sisteminin yetersizlii konusunda ne sylersiniz?

Gerekten zc. Aslnda mthi bir potansiyel var. ngilizce konusunda bir eksikliin olduunu da fark ediyorum. Belki ben deyurt dnda bymeseydim, ben de bu tr sorunlarla karlaabilirdim. Belki yatknlm olduu iin ngilizceyi bir ekilde zerdim ama dier dilleri renebilir miydim, bilemiyorum. Umut ediyorum ki eitim sisteminde bir takm gelimeler yaplacaktr. Eitim konusunda elimizdeki aralarla kendimizi gelitirmemiz lazm.


 

Bir cevap yazın