Akademisyen Gznden eviri ve evirmenlik

  1. eviri alannda verilen akademik eitimi ksaca anlatmanz, art ve eksileriyle deerlendirmeniz mmkn m?

Grev yaptm blm olan Hacettepe niversitesi Mtercim ? Tercmanlk Blm?nde bata ana dilinin ve bildii yabanc dillerin inceliklerine hkim, entelektel, aratrmac ve en azndan bir uzmanlk alannn bilgisini edinmi yazl ve szl evirmenler yetitirmek iin eitim veriyoruz. Bu eitim kuramsal olduu kadar uygulamal bileenlere de sahip.

Dier niversitelerde alan hoca ve arkadalarmla yaptmz grmelerde blmlerimizin eviri eitimine baklarnda bir takm farkllklar olduunu gryoruz. Bana kalrsa bu ekol oluumunun bir gstergesi ve ben bunu bir zenginlik olarak deerlendiriyorum. Blmlerin kendilerini dier blmlerden farkl klacak eviri eitimi yaklamlarn vurgulamas ve hatta bylelikle giderek tematiklemesi, eviri eitimi almak isteyen rencilerin de seimlerini bu bilgiler nda yapmalarn salayacaktr. Hacettepe niversitesi?nde bunu baarabildiimizi dnyorum.

Kukusuz eviri eitiminde iyiletirmeye gereksinim duyan noktalar da bulunmakta. Bunlardan bir ksm belki de yksekretimde bir tr reform gerektiriyor. rnein, pek oumuzun malumu olduu zere, sektrdeki evirmen talebi ile niversite/blm/mezun says u an iin ok da dengeli bir grnm arz etmiyor diye dnyorum. Bu rencilerimizin lehine bir durum deil. Blmlere alan kontenjanlarn bilimsel verilere dayal bir ekilde gzden geirilmesi ve gelecek projeksiyonlar nda yaplandrlmas, tm paydalar iin uzun vadede daha doru olacaktr fikrindeyim.

Semeli ders saysn arttrmak, bu derslerin dzenli almasn salamak ve bylelikle modler programlar oluturmak, sistemlerimizi daha istikrarl ve llebilir hale getirmek, eitim ve aratrma arasndaki boluu kapatabilmek, ders sresi yerine derslerdeki younluk, derinlik ve etkileimi arttrmak ise blm seviyesinde yapabileceimiz eylerden bir ka. Genel olarak rencilere daha fazla zgrlk ve bireysel geliim sahas sunabilmeliyiz diye dnyorum. Kaliteli eviri eitiminin yolu yaratc ve retken akademisyenler yetitirebilmekten geiyor. Bu kapsamda bilimsel ktmz nce nitelik ardndan nicelik olarak arttrmamz da bir zorunluluk.

  1. eviribilim/Mtercim Tercmanlk Blmleri kurulu yl asndan henz ok gen olmasna ramen baarl renciler yetiiyor. Daha da ileriye gtrmek iin ders olarak ele alnmasn tavsiye ettiiniz konular var m?

Bu doru bir tespit. alma temposunu oluturmu, dil sezgileri gelikin ve renmeye ak rencileriniz olduu zaman tek yapmanz gereken onlar grltden arndrlm, rafine bilgiyle buluturmak ve daha nemlisi onlara doru bilgiye eriim yollarn sunmak oluyor. te derslerin nemi de burada ortaya kyor.

Benim bu soru balamnda dikkat ekmek istediim ve genel hatlaryla da bilime yaklamm yanstan kavram disiplinleraraslk. Kukusuz bu konuda byk aama kaydedildi ve derslerimiz nemli oranda eitlendi. Ancak yakn gelecekte daha fazlasna ihtiyacmz olacak. eviribilim zerine akademik programlarn dier bilim alanlarndan daha fazla bilgi, yntem ve bak as almas ve bunlarn derslerin iine kodlanarak eviri eitimi programlarna aktarlmas gerektii kansndaym. Bylelikle oluacak derinlikli programlar ok ynl renciler yetimesini salayacaktr. Disiplinleraras bir yaklam rencilere gerek evirmenlik mesleinde gerekse de bilimsel faaliyetlerde takm almasnn nemini de kavratacaktr.

Somutlatrmak gerekirse rencilere dil ve zihin kavramlarn dndrecek ve bylece rencilerin eviriye daha geni perspektiften bakmalarn salayacak derslerin programlara eklenmesi gerektii dnyorum. Bir sredir devam eden bir paradigma deiimi iindeyiz. eviribilimde uratmz kuramsal ve pratik sor(u)nlar artk ok daha zor ve karmak. Ayrca hi bir bilimsel soru(n) gemite olduu gibi tek bir kiinin veya tek bir alann abalaryla zmlenmiyor. Dolaysyla dilbilim, psikoloji, felsefe, antropoloji, sosyoloji, etik ve hatta matematik, mantk ve bilgisayar bilimleri gibi dallarn bilgilerine her zamankinden ok ihtiyacmz var. Bilgi birikimimiz katlanarak arttka yeni sorular da ortaya kacak ve bu ihtiya daha da byyecek.

Bilimde ve eitimde heyecan, tutku ve merak duygusunu son derece nemsiyorum. Eklenmesi dnlen dersler ierikleriyle rencilerin merak duygusunu krklemeli. eviribilim bu konuda byk potansiyel tayor. renciler derste rendiklerini daha sonra arkadalarna hava atmak iin anlatyor ya da sosyal medyada paylayorsa bence doru yoldayz demektir!

  1. rencilik hayatlarn daha etkin hale getirmek ve kendilerini meslee hazrlamak iin rencilere neler tavsiye edersiniz?

rencilik spor salonu yelii gibi. Bu sfata sahip olmanz tek bana pek bir anlam ifade etmiyor ve ancak verdiiniz kadarn alabiliyorsunuz. Bu nedenle bu nemli bir soru. Koullarn hzl deitii dinamik bir alanda alyoruz. Dolaysyla rencilere ilk tavsiyem planlarn bugn deil gelecei dnerek yapmalar. e blmnze gelen her sektr uzmanna u soruyu sorarak balayabilirsiniz: ?5 ya da 10 yl sonra eviri sektrnn geleceini nasl gryorsunuz?? Buna gre daha imdiden devletler gibi uzun vadeli kalknma planlarnz ve en kt durum senaryolarnz hazrlayabilir; edinmeyi dndnz bilgi ve becerileri bu dorultuda ekillendirebilirsiniz. Bu kapsamda yeni yabanc diller, yeni bilgisayar programlar, eviriye yeni yaklamlar ve eitli uzmanlk alanlarnn bilgilerini renmek her zaman iyi fikir. Bunun iin blmlerimiz rencilere fazlasyla olanak salyor. eviri sektrn yakndan takip etmek, meslek kurulularn tanmak, iyi eviriler okumak/dinlemek ve deneyim kazanmay n planda tutarak bol bol eviri yapmak sizi dorudan meslee hazrlayacak eyler. Ancak tm bunlar yaparken daha fazla okumay, daha fazla yer grmeyi, daha fazla tiyatro oyunu izlemeyi ve genel olarak daha fazla deneyim edinmeyi ihmal etmemeliyiz.

Tam bir kiisel geliim kitab ifadesi olacak ancak kendi hayatmda deneyimleyerek doru olduuna inandm bir noktay daha eklemek istiyorum: Size konfor salayan artlar bir sre sonra tembellemenize neden olarak geliiminizi engelleyebilir. Hedeflerinize ulamak iin tam da rahat ve gvende hissettiiniz anda kendinize meydan okumaya ve yapamam dediiniz eyleri yapmaya ihtiyacnz var.

  1. Bir akademisyen gzyle eviri rencilerinin hangi konuda eksiklikleri var? Bu eksiklikleri nasl giderebilirler?

Son bir buuk senesi ngiltere?de devam etmek zere ben de 24 senedir bir renciyim. Bu soruya yant verirken sralayacaklarm kendimde de gelitirmeye gayret ettiim beceriler.

lkemizde renci ya da alan fark etmeksizin en byk eksikliklerden birinin profesyonellik ve buna bal alma disiplini olduunu dnyorum. Bu balamda rencilerin daha birinci snftan itibaren kendilerini meslek uzman gibi hissetmesi yerinde olacaktr. Bu his ve duru beraberinde zaman ynetimi, sorumluluk bilinci, yapc insan ilikileri ve aratrma hassasiyetini de getirecektir.

Burada zaman ynetimi ve aratrma hassasiyetinin altn izmek istiyorum. rencilik, hedeflerimizi gerekletirebilmek iin olabilecek en ideal zaman dilimi. Bu zaman akllca kullanmamz gerekiyor. Aratrma hassasiyeti ise hem eviri meslei hem de eviri bilimi asndan nemli. Bana gre evirmenden ve dolaysyla yola evirmen olmak iin km bir eviri rencisinden bir bilim insannda olmas gereken aratrma refleksini beklemeliyiz. evirmen/eviri rencisi seimlerini bilimsel kaynaklara dayandrmal, tutarl ve nesnel olmal.

Son olarak, rencilerin Trke konusunda daha hassas olmalarn ve bu konuda rnek tekil etmelerini, sradanlktan ve basmakalp dncelerden uzaklamalarn, yerel deil uluslararas apta dnmelerini, yaznsal ve grsel estetik alglarn gelitirmelerini, rendikleri konusunda bilimsel bilgiyi temel alarak sorgulayc ve eletirel olmalarn ve kendilerine derste verilenle yetinmeyip daha fazla bilgi iin talepte bulunmalarn arzu ediyorum.

  1. ?evirmen? olmay hedefleyen bir rencinin dil yeteneinin yannda sizce hangi zelliklere sahip olmas gerekmektedir?

Sanyorum bu soruya her akademisyen ve sektr uzman benzer yantlar verecektir. nk bu soru ve yant eviribilim blmlerinin bir anlamda varlk nedeni. Kaynak ve hedef dilin kltrel kodlarna, tarihine, kurum ve sistemlerine, yazn geleneine ve sanat yaptlarna hkim, dil ve eviri teknolojileri konusunda geliime ak evirmenler yetitirmek istiyoruz. Yaratclk, ngr, ok ynl ve hzl dnebilme, uzun sreli odaklanabilme becerisi de yine bir evirmende olmas beklenen dier zellikler arasnda.

  1. lkemizde evirmenin yerini nerede gryorsunuz? Sizce hak ettii yerde mi veya bunun iin neler yaplabilir?

lkemizde zellikle bu alanda nemli aratrmalar yapan ve eitli rgtlenmeler altnda byk emekler veren hoca ve arkadalarm varken benim fikir beyan etmem doru olmaz. Ancak naizane grm yle zetleyebilirim: evirmen elbette istenen konumda deil. Bunun zerine oka ey sylendi ve halen de syleniyor. ok kymetli almalar var ve aslnda epey de mesafe kat edildi. Ancak uzaktan baknca daha egdml almalara ihtiya var gibi grnyor. Ortak amalarn insanlar farkl grlere ramen bir paydada toplayabilmesi gerek. Bu esasnda bir alg konusu. Bakalarnn sizi ciddiye almas iin nce sizin kendinizi ciddiye almanz gerekiyor. rnein szl eviride bu ok grnr bir eydir. Siz kendi standartlarnz belirlediiniz ve tanz asla drmediiniz zaman insanlar da eksikliinizin nelere yol aabileceinin farkna varacak ve size hak ettiiniz deeri verecektir.

  1. nerileriniz/Eklemek stedikleriniz

Faydal olacana inandm bylesi nemli bir projeye beni de dahil ettiiniz iin teekkr ederim. Herkese baarlar diliyorum.

Yazar:

Ar. Gr. Alper Kumcu

Hacettepe niversitesi Mtercim-Tercmanlk Blm?nde aratrma grevlisi olarak almaktadr. Arlkl olarak szl eviri ve eviri teknolojileri konusunda eitim ve seminerler vermekte ve 2013 ylndan itibaren almalarna ngiltere?de Birmingham niversitesi Psikoloji Blm?nde doktora dzeyinde devam etmektedir.

Kaynak: eviri Kitab

Blm:

Akademisyen Gznden eviri ve evirmenlik

Link: http://www.cevirikitabi.com/cevirmenler-ne-isler-ceviriyor/ars-gor-alper-kumcu/

Bir cevap yazın