mit Yakup Dural ile “eviri sektr” zerine yaptmz rportajn yayndr.

mit Yakup Dural ile “eviri sektr” zerine yaptmz rportajn yayndr.
Soru 1- eviri sektrnde ulusal meslek standardnn yaynlanmasnn sektre katksnn olacan dnyor musunuz? zellikle hangi alanlarda bir etkisi olabilir sizce ( fiyat iyiletirmesi, kalitenin artmas, eviri alma saatlerinin dzenlenmesi vs)?
Cevabnz:
eviri standardnn sektre hibir ekilde katk veremeyeceini dnyorum. Bir kere her eyden nce lkemizde eviri sektrnden bahsedilemez. ncelikle eviri yapabilme ehliyetini verecek kurumlar evirmen yetitiremiyor. Mtercim-tercmanlk blmlerinden mezun olacak gen meslektalarmz eviri projesi alabileceklerini bile hayal etmiyorlar. Kendilerini yeterli grmedikleri gibi gerekli dzeye gelmek iin kendi aplarnda ne alma yapabileceklerine bile karar veremiyorlar. Kendilerini evirmen deil rak gibi hissediyorlar. Oysaki niversite bir lise ya da meslek okulu deil AR-GE kuruluudur. evirmenlii meslek edinmeye karar vermi kiiler mtercim-tercmanlk blmne girdikleri andan itibaren eviri mesleine adm atmlardr. renimleri srasnda kazanacaklar beceri ve tekniklerle mesleklerinde her gn bir adm teye giderler. niversitede eviri eitimi alanlarn almayanlara stnl bu farktan kaynaklanr. lkemizde ise durum tam tersidir. Bundan dolay ancak eviri piyasasnn varlndan bahsedilebilir.
Hazrlanm olan metnin eviri konusunda deerlendirme yaptmzda ise en basit bir yarar salamas bile mmkn olmayacan ifade edebiliriz. nk mevcut piyasann aksaklklar ve olumsuzluklarna vurgu yaplmad gibi zmleriyle ilgili olarak neri de iermemektedir. Sorunuzda rneklerini verdiiniz hususlarla ilgili de zm sunulmamaktadr. Ayrca eviri etii, ahlaki normlar, eviri kontrol yntemleri, eviriden elde edilen kazancn vergilendirilmesi konularna kelime boyutunda bile deinilmemitir (Denemek isteyen iin; Office Word ap kontrol f modlnde ?ahlak?, ?vergilendirme?, ?eviri kontrol yntemleri? yazdnzda cevap alnamamaktadr) arpc olarak ortaya koymak gerekirse, bir evirmenin her eyden nce bulundurmas gereken veya ihlal ettii takdirde cezalandrlaca ahlaki normlara vurgu yaplmamtr. Bu balamda, kamuoyunun da ilgisini eken bir olay hatrlatmak isterim. Fenerbaheli oyuncu Alex De Souza konusunda olduu gibi kulbn her sorunlu ileminde ismi geen, Ar Ceza Mahkemesi ve TFF tarafndan ike konusunda sulu bulunup cezalandrlan Samet Gzel ?evirmen midir? ?ike gibi yz kzartc bir sutan mahkm olduunda evirmenlik mesleinden uzaklatrlr m? sorularnn cevabna ilikin hibir husus iermemektedir. Bugn lkemizde bakkal amak iin bile ruhsat gerekirken veya taksi duranda almak iin bile izin gerekirken herhangi bir kimsenin kendisini evirmen olarak sunmasn nasl nne geileceini ortaya koyan bir madde dahi yoktur. ahsen, mesleki olduu kadar ahlaki deerleri de her zaman n planda tutan deneyimli bir medikal evirmen olarak asla Samet Gzel gibi yz kzartc ike suundan mahkm olmu bir evirmenle meslekta kabul edilmeyi kendime yaktrmam.
Meslek standard olarak ifade dilen metinde ?mtercim? szc bile gememektedir. Sanrm sadece bu eksiklik bile metnin ne derece zensiz hazrlandn ortaya koymaktadr. Ayrca, metnin dzenlenmesinde gr alnan kurumlar arasnda eviri kazancnn vergilendirilmesi hususunu dorudan ilgilendiren Maliye Bakanlnn bulunmamas da nemli bir eksikliktir.
Soru 2-eviri sektrnde lkemizde 450?den fazla eviri iletmesi, 10?dan fazla faal dernek ve 100?den fazla dilde 15.000?den fazla evirmen ve her yl mezun olan 500 gen evirmen aday mevcut. Sizce evirmenlere gerekli deer verilmekte mi?
Cevabnz:
nceki sorunuzda deinmi olduum hususlarda da grlecei zere gnmzde evirmenin konumu asla vurgulanm deildir. Sadece evirmenin tanmna yer verilmitir ki tek bana bu tanmlamann hibir deeri yoktur. nk bir meslekten bahsedildiinde kazan ve vergilendirme konusu beraberinde gelir. Oysaki standart hazrlanrken Maliye Bakanlyla temasa geilmemi olmas, standard hazrlayanlarn bile evirmenlii ne lde meslek olarak grdn bir lde ortaya koymaktadr.
Soru 3- MYK?nn standardnda 2,5 maddesinde
?Yazl eviride alma ortamnn, havalandrma-stma-soutma sistemlerini ieren, yeterli aydnlatma sistemine sahip, ergonomik ofis ara ve gereleri ile donatlm, gerekli iletiim imknlarn sunan alt yapya sahip (internet balants, telefon, faks vb.) zellikte olmas gerekir. Ardl eviri yapan evirmen, alma ortamnda konumacy rahat duyabilecei bir konumda bulunmal; simltane eviride ise alma ortam, ilgili TSE standartlarna uygun olmaldr.
yazmaktadr. Sizce 450 eviri iletmesinin ne kadar bu maddeye uymaktadr. ( Senem Kobya?nn kiisel notu: Bildiiniz var ise isim verebilirsiniz, kaliteli firmalar rakibimiz deil, ayn amala yola ktmz arkadalarmzdr, isimlerini yaynlamaktan onur duyarm) Bunu denetleyen bir kurul veya otokontrol mekanizmas mevcut mu?
Cevabnz: Bahsedilen koullara ka uyuyor tam olarak cevap vermek mmkn deil ancak prensip olarak alacam firmalarla yz yze tanmadan alma ilikisine girmemekteyim. Hlihazrda, mtercim tercman olarak belirtilen koullara haiz 6 eviri firmasyla almaktaym. Simultane eviri yapmadm iin sorunuzun o blmne yant veremiyorum. Ancak, eviri piyasasndaki gelimeleri takip ettiim iin o alanda da ciddi aksaklklar olduunu duymaktaym (Serbest evirmen olarak almaktan son derece byk memnuniyet duyduum firmalar ve yetkilileri: Akta Uluslararas Tercme (Kadky) ?Serpil Akta, Sodena Tercme (ili) ?Nazl Gller, Talya Tercme (Antalya) ? Ali Kaan Tepealan, Safiye Tngr Online Tercmanlk (Denizli) ? Ahmet Tngr, Global DL Hizmetleri (Bakrky)- Serra Gle, Dilden Dile eviri (Bakrky) ? Bahadr etinay)
Soru 4- evirmenlerin kazanlar konusunda ne dnyorsunuz? ?Sayfas 5 TL?den gnde 100 sayfa evirsen ( !) ayda 15.000 TL kazanrsn hem de oturduun yerden? mant ile yaklalan evirmenler sizce bu kadar kazanyorlar m?
Cevabnz:
Soru 4: eviri sektrndeki fatura konusunda ne dnyorsunuz? evirmenlerin kazanlar emek saylaca iin vergiden muaf tutulmal m? Yoksa belli bir limitin stne ktklarnda m vergilendirilmeli?
Cevabnz:
eviri sreci konusunda titiz ve zenli bir evirmenin kendisini geindirecek miktar gnmz artlarnda kazanabileceini tahmin etmiyorum. Kendi adma konumak gerekirse eviriden bu lde para kazanmyorum nk kaliteli medikal evirinin karl olduuna inandm birim fiyat veren sadece 6 firmayla tantm. Muhakkak bu say ahsen altm 6 firmayla snrl deildir ancak saylarnn ok yksek olduunu da tahmin etmiyorum.
Soru 5: eviri sektrnde cretler dk olduu iin faturasz almay tercih eden serbest evirmenlerin bu durumlarndan faydalanp cretlerini demeyen eviri iletmelerine ne gibi bir yaptrm uygulanmal?

Cevabnz: eviri creti ne kadar dk olursa olsun evirmen mutlaka szlemeli almal ve fatural ( veya gider pusulal) almaldr. Szleme gvenli bir alma ilikisi iin, belgelendirilmi kazan ise ? hi sorun olmasa bile- asgari ahlaki gerekliliktir. Ayrca, evirmenler ylda bir veya iki defa gider pusulas imzalayabilecekleri firmalarla altklar takdirde kazanlarnn yzde 10 orannda stopaj vergisi ilgili firma tarafndan evirmenin adna devlete denmektedir. Serbest evirmenler, serbest meslek gelir makbuzu imzaladnda ise deyecekleri oran yzde 15 olduundan vergi konusunun szlemesiz alma konusunda geerli bir mazeret olmad aktr. eviri birim fiyat olarak 6 TL alan bir serbest evirmenin ilgili firmadan 7 TL talep etmesinin eviri cretlerinde byk arta neden olmayaca aktr. Ayrca, eviri firmalarnn byk ounluu serbest meslek gelir makbuzu imzalayacak evirmenlerle almay tercih edeceklerdir. Sonu olarak, vergilendirme konusundaki tereddt ve bilgi eksikliklerini gidermeli ve szlemesiz almamaya dikkat etmelidir. Serbest meslek gelir makbuzu kestiklerinde deyecekleri Ba-Kur primi de gelecee dnk sosyal gvence ve emeklilik olana salayacaktr, ayrca gnmzde son eklini alan SGK Kanununa gre serbest evirmenlerin Genel Salk Sigortas primi demeleri yasal deildir. Mtercim-Tercmanlar Dernei Bakan Sayn Emrah Bke?nin bu konuda kurum yetkilileriyle yapm olduu grmelerden edindii bilgiler bu yndedir (Geni Bilgi iin Mtercim Tercmanlar Dernei Bakan Emrah Bke letiim: http://www.facebook.com/emrah.buke.9 )
Soru 6: Standartta yer alan alma sreleri hakknda ne dnyorsunuz? Sizce bir evirmen kaliteyi en yksek dzeyde tutarak gnde ka saat eviri yapabilir? Bu eviri saatleri sresince ka sayfa eviri meydana kar?
evirmen (Seviye 6), sahada yaplan szl eviri faaliyetlerinde, i sal ve gvenliini tehlikeye atacak eylem ve ortamlardan uzak durur ve yetkililerden gerekli koruyucu nlemleri almasn talep eder.
eviri almalarnda, genel olarak analitik inceleme, konsantrasyon, aratrma ve bilgi edinme ve iletiim younluklu faaliyetler sz konusudur. Bu tarz almaya bal olarak youn bilgi iletiim teknolojisi aralar kullanlmaktadr. eviri srelerinin ynetimi i younluuna ve srete ortaya kan glklerin zmlerine gre esnek alma saatlerini gerekli klar. Szl eviride, ISO/TSE standartlar ve Avrupa Birlii normlarnda belirtilen azami alma sreleri ve koullarna riayet edilmelidir.
Cevabnz: Herhangi bir iyerinde alan bir kii gibi gnde 9 saat alyorum ve saatte 2000 karakter eviri yapyorum. Sonuta olumlu geribildirim getiren dzeyde kaliteye sahip medikal eviri yapabiliyorum. Geceleri almann tbben birok zararlar olduunu bir biyolog olarak bildiim iin bu saatlerde almamay tercih diyorum (yurtdndan hasta raporu evirisi istei hari)
Soru 7: Mesleki standartta yer alan aadaki madde zorunlu hale getirilmeli midir?
B.4 eviri szlemesi yapmak
Cevabnz: Kesinlikle getirilmelidir. Ayrca gnmzde birok firmann sahip olma konusunda zen gsterdii kalite standard (EN 15038) erevesinde de eviri firmalar zaten szleme yaparak almak zorundalar.
Soru 8: Gen evirmenlere eviri iletmelerinin ya da sektrn yardmc olduunu dnyor musunuz? Bu konuda rnekler verebilir misiniz?
Cevabnz: Kendilerini gelitirmeye samimi olarak gayret eden gen evirmen arkadalarmza yardm etmekteyiz ancak bu oran sektrlememekte srarn yllardr srdren eviri piyasasnn tmne nazaran ancak ok dk dzeyde kalmaktadr. Gen evirmenlere ynelik destek dendiinde aklma ilk gelen kurum Mtercim-Tercmanlar Dernei, Dijital Tercmenin Firmasnn dzenledii evirmenler Sahada, Gen evirmenler Yetiiyor, Gelecei Gndze eviriyoruz, eviri Atlyesi ve Trados eitimi adl projeler, Kartaca Tercme letmesinin evirmen yetitirmeye ynelik kurum ii seminerleri ve deerli stadmz Sayn Abdullah Erol?un birok ehirde dzenledii eviri atlyeleridir.
Soru 9: Bir evirmen sizce kendini nasl gelitirebilir veya kii kendini evirmenlie nasl hazrlar? Nerelerde eitim alabilir?
Cevabnz: Bir evirmen kendisini ancak daha ok eviri yaparak ve eksiklerini grebilmesi iin deneyimli evirmenlerden kendisini eletirmesini isteyerek, sosyal medyada (zellikle linkedin.com, twitter) eviri ile ilgili gruplardaki tartmalar takip ederek, mesleki seminer ve kurslara katlarak gelitirebilir. eviri alannda kendini gelitirme srecinin durmas kesin olarak gerilemeyle sonulanr.
Soru 10: eviride kaliteyi arttrmak iin eviri iletmeleri neler yapabilir? ( Ltfen onayladnz klar belirtiniz veya yeni k ekleyiniz)
– Fiyat indirmemek ve evirmenlere de fiyat indirim talebinde bulunmamak
– Ortak fiyat belirlenmesi
– eviride szleme yaplmas
– evirinin editr ve yazm denetmeni destei ile kontrol

Cevabnz: Yukarda belirtilen hususlardan ancak editr ve yazm denetmeni destei ile kontrol sonucunda kalitenin artacan dnyorum. Bunun sonucunda verilen emein karln alma igdsyle eviri fiyat da zaten kendiliinden artacaktr.

Soru 11- eviride uzmanlk alan konusunda ne dnyorsunuz? evirmen belli bir alanda uzmanlamal m yoksa her eviriyi yapabilmeli mi?
Cevabnz: Belli bir renimle kazanlm altyapyla doru orantl olarak belli bir alanda uzmanlamak gerektiine inanyorum. Bu uzmanln belli bir alanda srekli eviri yapmakla geliebileceini inanmakla birlikte mutlaka temel bir renim gerektirdii kanaatindeyim. rnek vermek gerekirse, mhendislik okumayan bir kiinin nasl teknik eviri yapabildiini anlayabilmi deilim. Yapabilen arkadalarm knamak iin deil ayakta alklamak anlamnda ifade ediyorum. Bu balamda yeri gelmiken ifade etmek isterim ki niversitelerin filoloji blmlerinden mezun olarak evirmen arkadalarm asndan bir snrlama olamayacan iddia ediyorum. Hatta bu iddiam bir adm ne tayarak belirtmek isterim ki filoloji mezunu evirmenler olmasayd bugn lkemizde varln srdren kusurlu eviri piyasasnn bile bugnlere gelemezdi ve bizler de bu evirmenlik yapamazdk. Bu vesileyle filoloji mezunu evirmenlere samimi kranlarm sunmak isterim.
Soru 12- eviride ?alayl? ?? mektepli? tartmas hakknda fikriniz nedir?
Cevabnz: eviri, el yordamyla kazanlan ve ortaya konulan bir beceri olmad iin eviriyle ilgili olarak ?alayl? ?? mektepli? tartmasnn sz konusu olmayacan dnyorum. Bir biyolog olarak 16 yldr medikal eviri yapmaktaym, mtercim-tercmanlk mezunu olmamakla birlikte kendimi alayl olarak grmyorum. Buna karlk, ngilizce kursunda kazand bilgiyle kimsenin eviri yapamayacan dnyorum.
Soru 13: nerileriniz/ ek grleriniz
nceki sorularnza cevap verirken belirttiim aksaklk ve sorunlarn ancak mtercim-tercmanlk blmnde verilen eitimin kalitesinin artrlmas, eviri piyasasyla entegrasyonun salanmas, evirmenlerin mesleki ve kiisel bilgi birikimlerinin artrlmasna ynelik kltrel etkinliklerin dzenlenmesiyle zlebilecei kanaatini tayorum.
????????????????????????

Bir cevap yazın